استودیو معماری FADD با بازسازی و ادغام دو آپارتمان مجاور در برج مسکونی SNN Clermont واقع در شهر بنگلور، نمونهای شاخص از یک خانه چند نسلی معاصر را طراحی و اجرا کرده است. این پروژه، پاسخی هوشمندانه به نیازهای خانوادهای گسترده در چارچوبی مدرن، هویتمند و آیندهنگر به شمار میآید.
با گذر زمان و تغییرات اجتماعی در جوامع امروزی، ساختار خانواده نیز دچار تحول شده است. افزایش جمعیت، تغییر سبک زندگی و تمایل به همزیستی نسلها باعث شده است که مفهوم خانه چند نسلی به یکی از رویکردهای مهم در معماری مسکونی تبدیل شود. در چنین شرایطی، بازسازی و ادغام آپارتمانها راهکاری کارآمد برای ایجاد فضایی مشترک، منعطف و پایدار محسوب میشود.
فهریت مطالب
خانه چند نسلی چیست؟
خانه چند نسلی به فضایی اطلاق میشود که افراد متعلق به نسلهای مختلف یک خانواده، بهصورت همزمان و هماهنگ در آن زندگی میکنند. این شیوه سکونت میتواند شامل والدین، فرزندان، نوهها و حتی پدربزرگ و مادربزرگها باشد. زندگی در یک خانه چند نسلی، علاوه بر صرفهجویی در فضا و منابع، موجب تقویت روابط عاطفی، افزایش حس تعلق و شکلگیری تعامل پایدار میان نسلها میشود.
طراحی موفق یک خانه چند نسلی نیازمند درک دقیق از نیازهای متفاوت ساکنان است. تأمین فضای کافی برای اتاقهای خواب، حمامها، آشپزخانه و فضاهای عمومی مانند نشیمن، از الزامات اصلی چنین خانهای به شمار میآید. همچنین طراح باید فضاهایی برای آرامش فردی و فعالیتهای جمعی در نظر بگیرد؛ رویکردی که استودیو FADD در این پروژه بهخوبی آن را اجرا کرده است.
طرح استودیو FADD برای تبدیل این خانه چه بود؟
در این پروژه، یک آپارتمان چهارخوابه مجاور که در طبقه بالایی قرار داشت، با واحد پایینی ادغام شد و در نهایت یک آپارتمان دوبلکس ششخوابه شکل گرفت. این خانه چند نسلی برای سکونت یک زوج، والدین آنها و دو فرزند خردسالشان طراحی شده است.
ایده طراحی از خواسته صریح کارفرما نشأت میگرفت. مدیر استودیو FADD در اینباره توضیح میدهد:
«کارفرما خانهای امروزی و آرام میخواست که از شلوغی بصری و عناصر قدیمی خانه قبلی فاصله بگیرد. در عین حال، آنها تمایلی به طراحی مدرن کلیشهای با خطوط صاف و تکراری نداشتند و به دنبال خانهای با هویت مستقل و شخصیت معماری مشخص بودند.»
راهکار هوشمندانه برای اتصال دو آپارتمان
تیم طراحی پیش از انتخاب نقاط اتصال، بررسی دقیقی درباره بهترین روش پیوند دو واحد انجام داد. در نهایت، یک راهپله در نزدیکی ورودی طبقه پایین و یک ارتباط عمودی در فضای نشیمن طراحی شد تا ارتباط میان اعضای خانواده در این خانه چند نسلی به سادهترین و طبیعیترین شکل ممکن برقرار شود.
با توجه به علاقه کارفرما به پرهیز از خطوط مستقیم، طراحان فرم عناصر اتصالدهنده را با دقت بالا و بر اساس خطوط منحنی طراحی کردند تا هماهنگی کاملی با زبان کلی پروژه ایجاد شود.
طراحی با الهام از طبیعت
الهامگیری از طبیعت، یکی از اصول اصلی طراحی در این پروژه محسوب میشود. مدیر استودیو FADD میگوید:
«ما از فرم صدف حلزون، انحنای بدن کرم ابریشم، نقشههای توپوگرافی، فلسهای ماهی، تپههای شنی و امواج دریا الهام گرفتیم.»
این الهامات، مبنای طراحی پلکان منحنی شاخص پروژه قرار گرفت؛ پلکانی که به فضای نشیمن منتهی میشود و دیوار کناری آن با فرمی سیال، دو طبقه این خانه چند نسلی را به یکدیگر پیوند میدهد. این زبان فرمی در سقف راهروی ورودی نیز ادامه یافته و حس حرکت و پویایی را تقویت میکند.
طراحی خلاقانه کفپوش در خانه چند نسلی
استودیو FADD در طراحی کفپوشها نیز رویکردی جسورانه و متفاوت اتخاذ کرده است. در فضای اصلی نشیمن، حاشیهای دایرهای از سنگهای سیاه و سفید با الگوهای انتزاعی شکل گرفته و بخش مرکزی با سنگ مرمر صورتی-هلویی با رگههای پهن پوشانده شده است.
به گفته مدیر استودیو:
«ما الگویی معرقگونه طراحی کردیم که یادآور فلسهای ماهی است، اما با بیانی انتزاعیتر و معاصر.»
در نشیمن طبقه بالا نیز، مبلمان پیرامون یک دایره مرکزی از سنگ مرمر رگهدار با طرح معرق چیده شده است. این طراحی، تمرکز بصری ایجاد میکند و به فضا هویتی شاخص میبخشد.
مینیمالیسم و آیندهنگری در طراحی خانه چند نسلی
سقفها و کف این خانه چند نسلی با فرمی آزاد و متفاوت طراحی شدهاند و تجربهای متمایز از فضا را برای ساکنان رقم میزنند. ترکیب رنگهای هلویی، سیاه و سفید در کفپوشها، در سراسر خانه تداوم یافته و هویتی یکپارچه ایجاد کرده است.
استودیو FADD درباره این انتخاب رنگ میگوید:
«این پالت رنگ برای یک خانه هندی غیرمعمول است، اما در کنار فرمهای منحنی و الهامگرفته از طبیعت، فضایی مینیمال با حالوهوای فیوچریستی خلق میکند.»
جمعبندی؛ خانه چند نسلی بهعنوان الگویی پایدار برای زندگی امروز
در یک خانه چند نسلی، ارتباط مؤثر، احترام متقابل و توجه به نیازهای تمامی اعضای خانواده اهمیت بالایی دارد. طراحی چنین خانهای باید فضاهایی برای فعالیتهای مشترک مانند آشپزی، گفتوگو، بازی و تماشای فیلم فراهم کند تا تعامل میان نسلها تقویت شود.
در نهایت، تبدیل آپارتمان به خانه چند نسلی نیازمند برنامهریزی دقیق، صبر و همکاری اعضای خانواده است. هرچند این سبک زندگی میتواند با چالشهایی همراه باشد، اما مزایای عاطفی، اجتماعی و فضایی آن، خانه چند نسلی را به یکی از ارزشمندترین الگوهای سکونت در معماری معاصر تبدیل میکند.